.... naslovna

.... psi

.... mačke

.... ptice

.... male životinje

.... konji

.... galerija

.... forum

.... prezentacije
Aktivnosti i terapije uz pomoć konja

Termin “Aktivnosti i terapije uz pomoć konja” označava grupu aktivnosti kojima je zajedničko uključivanje osoba sa invaliditetom ili bilo kakvom vrstom poteškoća i konja, a ciljevi mogu da budu od poboljšanja kvaliteta života u širem smislu, do specifičnih terapijskih ciljeva. Za ovu široku grupu aktivnosti često se upotrebljava naziv terapijsko jahanje.

Osobe sa najrazličitijim stanjima i oboljenjima, poput moždanog udara, cerebralne paralize, poteškoća u učenju, autizma ili daunovog sindroma, bilo da su uzrasta od dve ili pedeset godina mogu osetiti benefite od aktivnosti i terapija uz pomoć konja. Na konju oni nemaju ograničenja kao u svakodnevnom životu. Pored prijatnog doživljaja koji imaju u kontaktu sa konjima, poboljšavaju se njihove motorne i psihosocijalne funkcije. Kroz sve oblike terapijskog jahanja dolazi do razvoja potencijala, samopotvrđivanja i socijalizacije. Gradi se novi, humani odnos u životu jahača sa drugim živim bićem – konjem, koji se reflektuje na odnose prema drugim živim bićima i pojavama.

Evropski pristup terapijsko jahanje deli na osnovu sledećih područja: medicina, psihologija, pedagogija i sport, a unutar tih oblasti postoje i različiti oblici terapijskog jahanja: hipoterapija, radna terapija, psihoterapija, specijalno pedagoško jahanje i parakonjarstvo. Uključivanje korisnika u parakonjarstvo, tj. rekreativno i sportsko jahanje osoba sa invaliditetom, predstavlja veliki uspeh za ove osobe i njihove porodice, jer ono podrazumeva visok stepen samostalnosti i zadovoljstva. Terapijski učinci bilo koje aktivnosti sa konjima se postižu pre svega zahvaljujući jedinstvenom kretanju konja i prirodi njegovog bića.

Hipoterapija

Iz svih oblika terapijskog jahanja posebno se izdvaja hipoterapija.

  Hipoterapija

Hipoterapija je poseban oblik fizioterapije na neurofizioškoj osnovi. Izvodi je fizioterapeut sa dodatnim obrazovanjem - hipoterapeut. Iako ima učinak i kao samostalna terapija, preporučljivo je da se kombinuje sa drugim oblicima fizikalne terapije (Straus 2000). Osnova za izvođenje hipoterapije su različiti koncepti u fizioterapiji (RNO Bobath, PNF, Vojta, INN…), tako da je neophodno da fizioterapeut, pored obuke o hipoterapiji, nakon studija prođe i obuke neke od ovih autorizovanih metoda. Hipoterapiju prepisuje lekar – specijalista, a izvodi se kao individualna terapija. Hipoterapeut konačno procenjuje stanje i odgovoran je za sigurnost pacijenta, za pravilno vođenje konja i pravilnu pomoć asistenta.

U hipoterapiji učestvuje hipoterapijski tim u čijem su sastavu, pored pacijenta, konj, fizioterapeut – hipoterapeut, vodič konja i asistent po potrebi.
Hipoterapija traje 20 – 30 min, u zavisnosti od kondicionog i zdravstvenog stanja pacijenta.

Terapijsko jahanje

Najčešće indikacije za hipoterapiju su sledeća oboljenja i stanja: cerebralna paraliza, multipla skleroza, posledice cerebrovaskularnog inzulta, posledice traumatske povrede mozga, povrede kičmene moždine, reumatoidni artritis, spina bifida, mielmeningokela, mišićna distrofija, amputacije, spastični tortikolis…

Višestruki pozitivni učinci hipoterapije postižu se kroz:
• kretanje konjskih leđa u frekvenciji od 90 do 110 impulsa u minuti (što je jednako broju impulsa pri ljudskom hodu) koje se pri pravilnom položaju jahača prenosi od leđa na trup, posredno na celo telo,
• trodimenzionalno kretanje trupa kroz sve tri ravni,
• telesnu temperaturu konja koja uz ritmične pokrete utiče na mišićni tonus,
• uravnoteženo ponavljanje pravilnih obrazaca kretanja i
• veliku motivaciju i želju za učešćem u terapiji.

Najvažniji efekti hipoterapije su:
• pozitivne promene mišićnog tonusa i izgradnja centralnog mišićnog tonusa
• prekidanje patoloških (nepravilnih) obrazaca kretanja,
• pozitivan uticaj na ravnotežu,
• pozitivan uticaj na mišićnu snagu i izdržljivost,
• pozitivan odnos koji nastaje između pacijenta i konja.

Po američkom pristupu hipoterapija predstavlja fizikalnu, radnu i logopedsku strategiju lečenja uz pomoć konja, pa se samim tim i ciljevi razlikuju.

Konji koji se upotrebljavaju u hipoterapiji moraju biti dugo i kvalitetno školovani i tolerantni. Ne postoji rasa koja je namenjena za upotrebu konja u hipoterapiji, već uspeh konja u terapiji zavisi od kombinacije gena, načina života i školovanja.

Kvaliteti njihovih pokreta imaju direktan utjicaj na jahaca – pacijenta. Zato se za hipoterapiju ne upotrebljavaju poniji, niti manji konji jer imaju prebrz ritam hoda koji nema pravilan terapijski efekat. Za konja su terapije izuzetno naporna aktivnost, pre svega psihički i ne treba da traju više od 5 sati u toku dana. Samo konj koji je zadovoljan, tj. kome je ispunjena dobrobit može da pruži kvalitetnu terapiju.

  Istorija terapijskog jahanja

Zabeleženo je da su se konji koristili još u vreme Starih Grka, 600 g. pre Hrista, ne samo kao prevozno sredstvo već i kao način za poboljšanje zdravlja i dobrobiti bolesnih ljudi. Kasnije, kroz vekove, postoje dokazi da su se konji sve češće koristili u terapiji.

Zanimljivo je da je Engleska još na prelazu 19. u 20. vek priznala jahanje za osobe sa invaliditetom kao koristan oblik terapije, te da je tokom Prvog svetskog rata država omogućila terapiju jahanjem u Oksfordskoj bolnici za ranjene vojnike. Takođe u Skandinaviji, 1946. je već nakon dve razorne epidemije NARHAdečije paralize uvedena terapija jahanjem.

Procvat terapijskog jahanja događa se 1952. nakon Olimpijskih Igara u Helsinkiju, gde je Liz Hartel u dresurnoj kategoriji Grand Prix, osvojila srebro uprkos preležanoj dečijoj paralizi. Ta pobeda nije bila važna samo za nju, već i za sve druge osobe s posebnim potrebama jer je skrenula pažnju da osobe sa invaliditetom imaju velike mogućnosti i potencijale u sportskom jahanju.

1969. godine su osnovane dve najuticajnije organizacije za terapijsko jahanje. U SAD (Virdžinija) osnovano je udruženje “The North American Riding for the Handicapped Association” (NARHA), današnji PATH Intl, a u Evropi “The British Riding for the Disabled Association” (RDA) osnovana je uz podršku kraljevske porodice. 1980. u Briselu je osnovana međunarodna organizacija “Federation Riding for Disabled International” (FRDI).

Razvoj terapijskog jahanja u regionu:

  Slovenija
• 1989. godine napravljeni su prvi koraci u Topolšici (Slovenija) za jahanje bolesnika sa Sklerozom Multiplex.
• 1992. godine ZUIM Kamnik uvodi terapiju uz pomoć konja za decu sa cerebralnom paralizom i sportsko rekreativno jahanje za decu sa različitim oboljenjima.
• 1995. godine, nakon obuka u Austriji, osposobljen je prvi hipoterapeut na prostoru bivše Jugoslavije – Monika Zadnikar (Kamnik, Slovenija). 2000. Godine u Kelnu (Nemačkoj) Monika Zadnikar dobija licencu za školovanje novih hipoterapeuta.
• 90-tih godina Slovenija osposobljava više takmičara za međunarodna paradresurna takmičenja, uz velike zasluge Anastasije Lavrič.
• 2003. godine Slovenija priznaje hipoterapiju za stručnu medicinsku metodu. U Sloveniji trenutno postoje čak 3 rehabilitaciona centra sa smeštajnim kapacitetima koja pored mnogih drugih vidova terapije i obrazovnih aktivnosti upražnjavaju i terapije uz pomoć konja. Korisnicima ovih centara država pokriva troškove terapija uz pomoć konja.

  Hrvatska
• Krajem 90-tih u Hrvatskoj se osnivaju udruženja za terapijsko jahanje u Osijeku i Zagrebu. Osječki program započinje Davorka Šuvak (koji se kasnije razvija kroz udruženje Mogu), dok u Zagrebu Jelena Krmpotić među prvima u regionu postaje licencirani instruktor terapijskog jahanja (NARHA) i nastavlja svoj rad kroz razvijanje terapijskog jahanja i udruženja Krila.
• Dresurno jahanje za osobe s invaliditetom počelo je organizacijom prvog Prvenstva RH u Osijeku, 1998., nakon čega su takmičari iz ove zemlje nastupili na međunarodnim takmičenjima uključujući i Paralimpijske igre u Sidneju, 2000. godine i u Atini 2004. godine.
• Hrvatska danas ima više destina hipoterapeuta i instruktora terapijskog jahanja odškolovanih u Sloveniji, Britaniji i SAD, kao i više voditelja terapijskog jahanja koji su prošli obuku u Hrvatskoj.

   Srbija
• U Srbiji prvi značajniji koraci napravljeni su u Konjičkom Klubu Kremen iz Pančeva 2005. godine.
• 2006. godine Savez za konjički sport Srbije za olimpijske i FEI discipline organizuje obuku za voditelja terapijskog jahanja u saradnji sa obučenim kadrom iz Hrvatske.
• 2008. godine formiran je Savez za hiporehabilitaciju koji je do 2012. godine obučio oko 50 osoba različitih profila za zvanje “voditelji hiporehabilitacije” i u međuvremenu obučeni timovi sprovode terapiju po ovom programu u nekoliko gradova u Srbiji.
• Od 2012. godine počinju da se organizuju prva takmičenja u paradresuri.
• 2013. godine Srbija dobija prvog hipoterapeuta (Kamnik, Slovenija) i nekoliko terapeuta za sprovođenje terapija uz pomoć konja, takođe osposobljenih u Sloveniji, koji su nakon obuke u Srbiji nastavili da unapređuju znanje iz ove oblasti.

Autor teksta: Nataša Biorac
strukovni fizioterapeut, hipoterapeut, voditelj hiporehabilitacije, www.guliver.rs


Komentari/pitanja

.... divljina

.... oglasi

Content on this page requires a newer version of Adobe Flash Player.

Get Adobe Flash player

2003-2014 © Životinjsko carstvo